Η Τεχνητή Νοημοσύνη στην Τρίτη Ηλικία και η ανάγκη για Δια Ζώσης Πρόσβαση

Διαμορφώνοντας τη νέα Σύμβαση του ΟΗΕ για τα Δικαιώματα των Ηλικιωμένων

Καθώς η Τεχνητή Νοημοσύνη και ο ψηφιακός μετασχηματισμός ανασχηματίζουν την καθημερινότητά μας, η ανάγκη να ακουστεί η φωνή των μεγαλύτερων σε ηλικία ανθρώπων μεγαλώνει. Στο πλαίσιο των συνεχιζόμενων διαβουλεύσεων για τη νέα Διεθνή Σύμβαση του ΟΗΕ για τα Δικαιώματα των Ηλικιωμένων, η ειδική ομάδα εργασίας της Age Platform Europe, Task Force “Age-Friendly Environments”, στην οποία συμμετέχει το Ελληνικό Κέντρο Μακροβιότητας, συγκεντρώνει προτάσεις για τους κινδύνους του ψηφιακού αποκλεισμού. Στόχος μας είναι να διασφαλίσουμε ότι η τεχνολογική πρόοδος δεν θα καταργήσει το θεμελιώδες δικαίωμα των μεγαλύτερης ηλικίας πολιτών στη δια ζώσης εξυπηρέτηση και την ανθρώπινη επαφή.

Ο Ρόλος της Task Force “Age-Friendly Environments” της AGE Platform Europe

Πίσω από αυτή την ευρωπαϊκή πρωτοβουλία βρίσκεται η εξειδικευμένη ομάδα εργασίας Task Force “Age-Friendly Environments” (Περιβάλλοντα Φιλικά προς τους Ηλικιωμένους) της AGE Platform Europe. Η συγκεκριμένη ομάδα εστιάζει στο διεθνές νομικό πλαίσιο που διεκδικεί η AGE Platform Europe για την κατοχύρωση των δικαιωμάτων της τρίτης ηλικίας σε παγκόσμιο επίπεδο.

Η ομάδα απαρτίζεται από εκπροσώπους οργανώσεων από όλη την Ευρώπη, μεταξύ των οποίων και το Ελληνικό Κέντρο Μακροβιότητας, όπως προελέχθη, και εστιάζει στη δημιουργία φυσικών και ψηφιακών υποδομών που προάγουν την αυτονομία και την ισότιμη συμμετοχή των μεγαλύτερων ηλικιακά ατόμων. Στο επίκεντρο των δράσεών της βρίσκεται η υπεράσπιση της προσβασιμότητας, η καταπολέμηση του ψηφιακού ηλικιακού ρατσισμού (ageism) και η διασφάλιση ότι οι τεχνολογικές εξελίξεις—όπως η Τεχνητή Νοημοσύνη—σχεδιάζονται με γνώμονα τη συμπερίληψη και όχι τον αποκλεισμό.

Βασικοί Άξονες των Διαβουλεύσεων: Τι Διεκδικούμε

Η συζήτηση για την Τεχνητή Νοημοσύνη στην τρίτη ηλικία δεν περιορίζεται μόνο στη φροντίδα ή την προστασία από διαδικτυακές απάτες. Μέσα από τις συνεισφορές των μελών της Task Force, αναδεικνύονται τέσσερις καίριες προτεραιότητες:

1. Δικαίωμα σε Δια Ζώσης & Αναλογικές Επιλογές: Η ψηφιοποίηση δεν πρέπει να επιβάλλεται ως η μόνη οδός (“digital by default”). Απαιτείται η διατήρηση των γκισέ, των τηλεφωνικών γραμμών και των έντυπων επιλογών για την πρόσβαση σε συντάξεις, τράπεζες και δημόσιες υπηρεσίες.
2. Ανθρώπινη Επαφή & Έλεγχος: Η τεχνολογία οφείλει να υποστηρίζει και όχι να αντικαθιστά την ανθρώπινη σχέση στη φροντίδα. Παράλληλα, κατοχυρώνεται το δικαίωμα ανθρώπινης επανεξέτασης όταν μια απόφαση αλγορίθμου επηρεάζει δικαιώματα ή παροχές.
3. Προστασία από Αλγοριθμικές Διακρίσεις: Απαιτείται αυστηρός έλεγχος των συστημάτων ΤΝ ώστε να μην αναπαράγουν ηλικιακά στερεότυπα που αποκλείουν ηλικιωμένους από την απασχόληση, τις ασφάλειες ή την περίθαλψη.
4. Συν-σχεδιασμός με τους Ηλικιωμένους: Οι μεγαλύτεροι σε ηλικία άνθρωποι δεν είναι παθητικοί χρήστες, αλλά ισότιμοι πολίτες που πρέπει να συμμετέχουν στον σχεδιασμό και την αξιολόγηση των τεχνολογιών που τους αφορούν.

Το ζητούμενο δεν είναι απλώς να κάνουμε τους ηλικιωμένους καλύτερους χρήστες της τεχνολογίας, αλλά να διασφαλίσουμε ότι η τεχνολογία τους διευκολύνει να ασκούν τα δικαιώματά τους με αυτονομία και αξιοπρέπεια.

Τα Επόμενα Βήματα και η Σύμβαση του ΟΗΕ

Αυτή τη στιγμή βρίσκεται σε εξέλιξη μια διεθνής προσπάθεια καταγραφής των πραγματικών αναγκών και προκλήσεων:

• Συντονισμός και Συγκέντρωση Υλικού: Οι αρχικές προτάσεις των μελών της Task Force έχουν ήδη συγκεντρωθεί σε ένα πρώτο έγγραφο εργασίας.
• Διεθνείς Συναντήσεις: Μέσα από προσεχείς διαβουλεύσεις, όπως η επικείμενη συνάντηση στο Βερολίνο, το υλικό αυτό εμπλουτίζεται συνεχώς με νέες ιδέες.
• Διαμόρφωση της Σύμβασης: Στόχος είναι τα ευρήματα αυτά να τροφοδοτήσουν ουσιαστικά τη διαδικασία σύνταξης της Σύμβασης του ΟΗΕ, με ορίζοντα ειδικών εργαστηρίων (workshops) και δράσεων έως το 2027.

Μοιραστείτε την Εμπειρία σας μαζί μας

Η διαμόρφωση των θέσεών μας είναι μια ζωντανή διαδικασία που βασίζεται στις δικές σας εμπειρίες.

Αντιμετωπίζετε δυσκολίες στην πρόσβαση σε υπηρεσίες λόγω της επικράτησης ψηφιακών ή αυτοματοποιημένων συστημάτων; Πιστεύετε ότι η διατήρηση των γκισέ και της τηλεφωνικής/δια ζώσης εξυπηρέτησης είναι απαραίτητη, για τους πολίτες που δεν είναι εξοικειωμένοι με την τεχνολογία;

Στείλτε μας τις απόψεις, τα παραδείγματα και τις ιστορίες σας. Η δική σας φωνή βοηθά το Ελληνικό Κέντρο Μακροβιότητας να μεταφέρει τις πραγματικές ανάγκες της κοινωνίας στα διεθνή όργανα λήψης αποφάσεων.