Στις 5 Μαρτίου 2026, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημοσίευσε την πρώτη Στρατηγική της ΕΕ για την Διαγενεακή Δικαιοσύνη. Παρότι πρόκειται για ένα βήμα που αναγνωρίζει θεωρητικά τη σημασία της ισορροπίας μεταξύ των γενεών, στην πράξη αποτυγχάνει να αγγίξει την καρδιά του προβλήματος, αποτελώντας τελικά μια χαμένη ευκαιρία για την ουσιαστική καταπολέμηση του ηλικιακού ρατσισμού.
Η ΕΕ είχε την ιστορική ευκαιρία να δώσει το παράδειγμα, θεσπίζοντας ένα ολοκληρωμένο Σχέδιο Δράσης για την Καταπολέμηση της Ηλικιακής Διάκρισης. Βασισμένο στα ανθρώπινα δικαιώματα, την ισότητα και την αλληλεγγύη, ένα τέτοιο σχέδιο θα μπορούσε να αποτελέσει τη ραχοκοκαλιά της ευρωπαϊκής πολιτικής, διαμορφώνοντας μια πιο δίκαιη, συμπεριληπτική και ανθεκτική Ένωση – από κοινωνική, οικονομική και δημοκρατική άποψη.
Ως Ελληνικό Κέντρο Μακροβιότητας (ΕΚΕΜΑ), επίσημο και ενεργό μέλος της AGE Platform Europe –του μεγαλύτερου ευρωπαϊκού δικτύου για τα δικαιώματα των ατόμων μεγαλύτερης ηλικίας–, ενώσαμε τη φωνή μας με εκατοντάδες οργανώσεις κατά τη διάρκεια της δημόσιας διαβούλευσης. Το τελικό αποτέλεσμα, ωστόσο, μας αφήνει με μια βαθιά αίσθηση απογοήτευσης και παραθέτουμε εδώ τις έντονες ανησυχίες που εκφράζονται πλέον σε πανευρωπαϊκό επίπεδο.
Γιατί λέμε ότι η νέα Στρατηγική αποτελεί χαμένη ευκαιρία
Η AGE Platform Europe και τα μέλη της, θεωρούν ότι η Στρατηγική κινείται σε ένα γενικό, μη δεσμευτικό πλαίσιο. Η βασική μας κριτική επικεντρώνεται στα εξής σημεία:
- Απουσία ολοκληρωμένης προσέγγισης: Το κείμενο δεν υιοθετεί μια διατομεακή προσέγγιση για την ηλικιακή ισότητα, αφήνοντας κενά στον τρόπο που αντιμετωπίζονται οι διακρίσεις.
- Έλλειψη δεσμεύσεων: Δεν περιλαμβάνονται συγκεκριμένες, χειροπιαστές δράσεις, μετρήσιμοι στόχοι ή νομικά δεσμευτικά εργαλεία. Πρωτοβουλίες όπως το Φόρουμ Δημογραφίας της ΕΕ, η συλλογή βέλτιστων πρακτικών και ο Οδικός Χάρτης Μακροζωίας είναι ευπρόσδεκτες, αλλά παραμένουν ανεπαρκείς χωρίς δεσμευτικό χαρακτήρα.
- Το «τυφλό σημείο» του ηλικιακού ρατσισμού: Η Στρατηγική αποτυγχάνει να αναγνωρίσει τον ηλικιακό ρατσισμό (ageism) ως μια δομική ανισότητα που επηρεάζει οριζόντια όλες τις γενιές. Είναι οξύμωρο να μιλάμε για διαγενεακή δικαιοσύνη, όταν η ηλικιακή διάκριση παραμένει ουσιαστικά αόρατη.
- Υποτίμηση της προσφοράς των μεγαλύτερων ηλικιακά ατόμων: Παρά τις ραγδαίες δημογραφικές εξελίξεις, υποτιμώνται τα θεμελιώδη δικαιώματα και η ενεργός κοινωνική και οικονομική συμβολή των ηλικιωμένων.
Υπάρχει διάχυτη απογοήτευση ανάμεσα στις οργανώσεις-μέλη, καθώς η Γενική Διεύθυνση Εκπαίδευσης, Νεολαίας, Αθλητισμού και Πολιτισμού της ΕΕ δεν έλαβε σοβαρά υπόψη τα δεδομένα και τις προτάσεις που κατατέθηκαν κατά τη διαβούλευση.
Η ανάγκη για ευρωπαϊκή ηγεσία και η Πρόταση της AGE
Η τρέχουσα συγκυρία είναι κρίσιμη. Αυτή τη στιγμή βρίσκονται σε εξέλιξη διεθνείς διαπραγματεύσεις για τη Συνθήκη του ΟΗΕ για τα Δικαιώματα των Ηλικιωμένων. Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει μια μοναδική ευκαιρία να αναλάβει ηγετικό ρόλο παγκοσμίως, θωρακίζοντας πρώτα το δικό της εσωτερικό πλαίσιο για την ισότητα των ηλικιών.
Αντί για ευχολόγια, η AGE Platform Europe αντιπροτείνει ένα συνεκτικό, επιχειρησιακό και βασισμένο στα ανθρώπινα δικαιώματα σχέδιο: την Πρόταση για ένα Σχέδιο Δράσης της ΕΕ για την Καταπολέμηση της Ηλικιακής Διάκρισης.
Η πρόταση αυτή περιλαμβάνει 9 συγκεκριμένες πρωτοβουλίες που στοχεύουν:
- Στην οργανική ενσωμάτωση της ηλικιακής ισότητας σε όλες τις πολιτικές της ΕΕ.
- Στη συμπλήρωση και ενδυνάμωση των υφιστάμενων ευρωπαϊκών στρατηγικών για την ισότητα.
- Στην αποτελεσματική αντιμετώπιση των ανισοτήτων σε όλη τη διάρκεια του κύκλου ζωής ενός ανθρώπου.
Η δέσμευσή μας
Το Ελληνικό Κέντρο Μακροβιότητας, στηρίζει έμπρακτα αυτή την προσπάθεια. Η διαγενεακή δικαιοσύνη δεν μπορεί να επιτευχθεί αν απομονώνουμε τη μία γενιά από την άλλη ή αν εθελοτυφλούμε μπροστά στις διακρίσεις που υφίστανται οι μεγαλύτεροι συμπολίτες μας. Απαιτείται αλληλεγγύη, σεβασμός στα δικαιώματα και αναγνώριση των ηλικιωμένων ως ισότιμων, ενεργών μελών της κοινωνίας.
Θα συνεχίσουμε, μαζί με την AGE Platform Europe, να πιέζουμε την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τους εγχώριους φορείς χάραξης πολιτικής για τη δημιουργία μιας δίκαιης, χωρίς αποκλεισμούς και ανθεκτικής Ένωσης για όλες τις γενιές.
Μπορείτε να διαβάσετε
- το αναλυτικό κείμενο των θέσεων της AGE Platform Europe (στα Αγγλικά), με τα testimonials των οργανισμών – μελών, στον ακόλουθο σύνδεσμο: AGE Platform Europe Official Position,
- την πρόταση AGE Proposal for an EU Action Plan to Combat Ageism, επίσης στα Αγγλικά,
- καθώς και την περίληψη με τίτλο Στρατηγική της ΕΕ για την Διαγενεακή Δικαιοσύνη και η θέση της AGE Platform Europe, που επιμελήθηκε το Ελληνικό Κέντρο Μακροβιότητας στα Ελληνικά.
Δείτε επίσης
Θέλετε περισσότερα άρθρα, νέα και ειδήσεις όπως αυτό;
Εγγραφείτε στο Newsletter της Μακροβιότητας
