Ηνωμένα Έθνη – Γιατί ο κόσμος χρειάζεται μια Διεθνή Σύμβαση για τα Άτομα Μεγαλύτερης Ηλικίας;

Με αφορμή την ιστορική έναρξη των εργασιών της νέας Διακυβερνητικής Ομάδας Εργασίας του ΟΗΕ (IGWG HROP), το Ελληνικό Κέντρο Μακροβιότητας ενώνει τη φωνή του με τα άλλα μέλη της AGE Platform Europe για ένα δεσμευτικό διεθνές νομικό εργαλείο που θα προστατεύει την αξιοπρέπεια όλων, σε κάθε ηλικία.

Διασφαλίζοντας τα δικαιώματά μας καθώς μεγαλώνουμε

Η μακροβιότητα του πληθυσμού είναι ένα από τα σημαντικότερα επιτεύγματα της ανθρωπότητας, αλλά και μια από τις μεγαλύτερες σύγχρονες προκλήσεις. Δυστυχώς, η αύξηση του προσδόκιμου ζωής δεν συνοδεύεται πάντα από τον ανάλογο σεβασμό στα ανθρώπινα δικαιώματα. Ο ηλικιακός ρατσισμός (ageism), οι διακρίσεις και ο κοινωνικός αποκλεισμός παραμένουν καθημερινότητα για εκατομμύρια μεγαλύτερους συμπολίτες μας.

Ως μέλος της AGE Platform Europe, της μεγαλύτερης ευρωπαϊκής πλατφόρμας για τα δικαιώματα των ατόμων μεγαλύτερης ηλικίας, το Ελληνικό Κέντρο Μακροβιότητας στέκεται στην πρώτη γραμμή της διεκδίκησης για ένα δίκαιο μέλλον, χωρίς ηλικιακές διακρίσεις.

Το Κενό στο Διεθνές Δίκαιο και ο Ρόλος του ΟΗΕ

Παρά την ύπαρξη διεθνών συνθηκών για τα δικαιώματα των γυναικών, των παιδιών και των ατόμων με αναπηρία, δεν υπάρχει μέχρι σήμερα ένα ειδικό, νομικά δεσμευτικό διεθνές εργαλείο για τα δικαιώματα των ατόμων μεγαλύτερης ηλικίας.

Για σχεδόν 14 χρόνια, η Ανοιχτή Ομάδα Εργασίας του ΟΗΕ για τη Γήρανση (Open-ended Working Group on Ageing – OEWG) κατέβαλε τεράστιες προσπάθειες για την ανάδειξη αυτού του κενού, ολοκληρώνοντας τον κύκλο της το 2024. Η ιστορική αυτή παρακαταθήκη οδήγησε το 2025 στην απόφαση της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ να συστήσει ένα νέο, αναβαθμισμένο όργανο: τη Διακυβερνητική Ομάδα Εργασίας (IGWG HROP). Στόχος αυτού του νέου σώματος είναι πλέον η επίσημη επεξεργασία και η θεμελίωση του νομικού πλαισίου που θα αναγκάζει τα κράτη-μέλη να λαμβάνουν συγκεκριμένα μέτρα για:

• Την προστασία των ατόμων μεγαλύτερης ηλικίας από τη βία, την κακοποίηση και την απάτη.
• Την ισότιμη πρόσβαση στην εργασία και την ψηφιακή εποχή.
• Το δικαίωμα στην Αυτόνομη Διαβίωση, για να εξασφαλιστεί ότι κάθε άνθρωπος μπορεί να γερνά με αξιοπρέπεια στο σπίτι και την κοινότητά του, με ποιοτική μακροχρόνια φροντίδα.
• Την ισότιμη πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας και περίθαλψης, χωρίς ηλικιακούς αποκλεισμούς.
• Τη διατήρηση της Δικαιοπρακτικής Ικανότητας, για να διασφαλιστεί ότι οι μεγαλύτεροι συμπολίτες μας δεν θα στερούνται το δικαίωμα να αποφασίζουν οι ίδιοι για τη ζωή, τα οικονομικά και την περιουσία τους, προστατευμένοι παράλληλα από κάθε μορφή εκμετάλλευσης.

Η Ιστορική Πρώτη Σύνοδος στη Γενεύη: Από τα λόγια στην πράξη

Η ανάγκη για δράση είναι πιο επείγουσα από ποτέ, καθώς περνάμε πλέον από το στάδιο των προπαρασκευαστικών συζητήσεων στην τροχιά των επίσημων διαπραγματεύσεων. Από τις 13 έως τις 17 Ιουλίου 2026, πραγματοποιείται στο Παλάτι των Εθνών στη Γενεύη η Πρώτη Σύνοδος της Διακυβερνητικής Ομάδας Εργασίας (IGWG HROP), η οποία συστάθηκε βάσει του ψηφίσματος 58/13 του Συμβουλίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του ΟΗΕ.

Η έναρξη των εργασιών τη Δευτέρα, 13 Ιουλίου, σηματοδοτεί μια ιστορική στιγμή μετακίνησης της διαδικασίας σε ένα νέο επίπεδο, όπου κράτη, Εθνικοί Θεσμοί Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (NHRIs) και οργανώσεις της Κοινωνίας των Πολιτών —όπως η AGE Platform Europe— θα βρεθούν στο ίδιο τραπέζι, για να ξεκινήσουν τη συγκεκριμένη νομοπαρασκευαστική εργασία.

Στόχος μας σε αυτή τη σύνοδο είναι να διασφαλίσουμε ότι οι φωνές των ίδιων των μεγαλύτερων σε ηλικία ατόμων θα ακουστούν δυνατά στις επίσημες τοποθετήσεις, θέτοντας τις βάσεις για το μελλοντικό νομικό κείμενο της Σύμβασης.

Η Δική μας Συμμετοχή μέσω της AGE Platform Europe

Η ιδιότητά μας ως μέλους της AGE Platform Europe μας δίνει τη δυνατότητα να μεταφέρουμε τις ανησυχίες, τις ανάγκες και τις προτάσεις της τοπικής μας κοινωνίας απευθείας στα ευρωπαϊκά και διεθνή κέντρα λήψης αποφάσεων.

«Δεν ζητάμε ειδικά προνόμια, ζητάμε τα ίδια δικαιώματα που απολαμβάνουν όλοι, προσαρμοσμένα στις ανάγκες της τρίτης ηλικίας. Η γήρανση δεν μειώνει την ανθρώπινη αξία.»

Μέσω της κοινής μας δράσης στην AGE, πιέζουμε την Ευρωπαϊκή Ένωση και τις εθνικές κυβερνήσεις να εγκαταλείψουν την παθητική στάση και να στηρίξουν ενεργά τη δημιουργία αυτής της Σύμβασης στον ΟΗΕ.

Κάλεσμα σε Δράση: Το μέλλον μας δεν είναι διαπραγματεύσιμο

Μια Διεθνής Σύμβαση δεν αποτελεί απλώς μια γραφειοκρατική πράξη ή μια νομική πολυτέλεια. Είναι μια βαθιά υπαρξιακή επένδυση για το μέλλον όλων μας. Γιατί η αλήθεια που συχνά αρνούμαστε να αντικρίσουμε είναι μία: όλοι μεγαλώνουμε. Το να γερνάς δεν είναι κάτι μακρινό και ξένο, που αφορά «κάποιους άλλους» – είναι η κοινή, αναπόφευκτη μοίρα της ανθρώπινης ύπαρξης.

Κάθε φορά που μια κοινωνία ανέχεται τη σιωπηλή περιθωριοποίηση ενός μεγαλύτερου ανθρώπου, κάθε φορά που υπομένουμε το βλέμμα της απαξίωσης ή τη στέρηση της φωνής του, υπογράφουμε το συμβόλαιο της δικής μας μελλοντικής απομόνωσης. Δεν μπορούμε να επιτρέψουμε στα γηρατειά και τη μακροβιοτητα να μετατρέπονται από κατάκτηση της ζωής σε μια περίοδο φόβου, αορατότητας και στερήσεων.

Καλούμε την πολιτεία να αναλάβει τις ιστορικές της ευθύνες στη Γενεύη, τους κοινωνικούς φορείς να υψώσουν τείχος προστασίας και τον κάθε πολίτη ξεχωριστά να γίνει η φωνή εκείνων που σήμερα δεν μπορούν να ακουστούν.

Ας στηρίξουμε όλοι την εκστρατεία της AGE Platform Europe. Ας χτίσουμε έναν κόσμο όπου το να μεγαλώνεις δεν σημαίνει να χάνεις τα δικαιώματά σου, αλλά να δικαιώνεις τη διαδρομή σου.

Γιατί η αξιοπρέπεια δεν έχει ηλικία λήξης. Και το αύριο μας ανήκει σε όλους.