My Aged Care - Το παράδειγμα Φροντίδας Ηλικιωμένων της Αυστραλίας

Πλαίσιο της συζήτησης

Στο πλαίσιο της σειράς ομιλιών και διαδικτυακού διαλόγου με γενικό τίτλο «Μακροβιότητα και Κοινωνικές Μεταβάσεις», που οργανώνει το Ελληνικό Κέντρο Μακροβιότητας – Ε.ΚΕ.ΜΑ., πραγματοποιήθηκε στις 25 Φεβρουαρίου 2026 διαδικτυακή ομιλία από τη δρα Μαριλένα Κάβουρα, σύμβουλο Πρωτοκόλλων Ποιότητας για τη Φροντίδα και Ασφάλεια των Ηλικιωμένων, με θέμα: «Δες με. Κατάλαβέ με. Φρόντισέ με – Το παράδειγμα Φροντίδας Ηλικιωμένων της Αυστραλίας». Τη συζήτηση συντόνισε το μέλος της Διαχειριστικής Επιτροπής και Υπεύθυνη Μελών Ε.ΚΕ.ΜΑ. κ. Ζωή Πολυμεροπούλου.

Στη συζήτηση που ακολούθησε συμμετείχαν πάνω από 45 εκπρόσωποι από διαφορετικά επιστημονικά πεδία, με πλούσιες εμπειρίες στο θέμα της φροντίδας ηλικιωμένων.

Το ερώτημα που κυριάρχησε ήταν πώς, από έναν λαβύρινθο αναζήτησης φροντίδας, μπορεί ο ενδιαφερόμενος να βρει αξιόπιστες υπηρεσίες φροντίδας ηλικιωμένων.

Η κ. Κάβουρα παρουσίασε την πλατφόρμα MAC (My Aged Care), ένα πρότυπο παράδειγμα συστήματος φροντίδας ηλικιωμένων που προσφέρει πρόσβαση, συντονισμό και αξιολόγηση υπηρεσιών και συνδέει τη ζήτηση με την προσφορά φροντίδας για τους ηλικιωμένους. Επίσης έγινε εκτεταμένη αναφορά στα Πρωτόκολλα Ποιότητας Φροντίδας της Αυστραλίας, με έμφαση στον ατομοκεντρικό χαρακτήρα τους και στον σεβασμό των ανθρώπινων δικαιωμάτων των ηλικιωμένων, είτε αυτοί παραμένουν στο σπίτι τους είτε σε μονάδες φιλοξενίας.

Βασικά συμπεράσματα της συζήτησης

Η συζήτηση ανέδειξε την εξαιρετικά επείγουσα ανάγκη ανάπτυξης ενός αξιόπιστου συστήματος φροντίδας ηλικιωμένων στην Ελλάδα με όρους ποιότητας και ασφάλειας. Υπάρχουν ήδη διεθνώς δοκιμασμένα συστήματα και εργαλεία που μπορούν να αποτελέσουν τη βάση για την άμεση κινητοποίηση και εφαρμογή ενός αποτελεσματικού μοντέλου φροντίδας.

Παράλληλα, επισημάνθηκε ότι η έλλειψη συντονισμένης πολιτικής πίεσης για την αναβάθμιση της φροντίδας ηλικιωμένων αποτελεί σημαντικό κενό, το οποίο χρειάζεται να καλυφθεί μέσα από συλλογικές πρωτοβουλίες και συνεργασίες φορέων. Τονίστηκε επίσης η ανάγκη χάραξης μιας εθνικής πολιτικής, ώστε να αποφευχθούν επικαλύψεις αρμοδιοτήτων και να ενισχυθεί ο συντονισμός μεταξύ των εμπλεκόμενων υπηρεσιών υγείας και κοινωνικής φροντίδας.

Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στο ότι οι ανάγκες των ηλικιωμένων πρέπει να καλύπτονται με ασφάλεια από κατάλληλα εκπαιδευμένους φροντιστές.

Θέσεις και Προτάσεις

1. Θεσμικό Πλαίσιο και Ρόλος των Δήμων
(Αρμοδιότητες Υπουργείων – τοπική οργάνωση της φροντίδας ηλικιωμένων)

Υπάρχει μεγάλη ανάγκη να ενισχυθούν θεσμικά και οικονομικά οι αρμοδιότητες των Δήμων που αφορούν την οργάνωση και την παρακολούθηση της φροντίδας ηλικιωμένων. Είναι σημαντικό να ξεκινήσει η χαρτογράφηση των αναγκών φροντίδας ανά δήμο και περιφέρεια. Δεν έχουν όλοι οι Δήμοι τις ίδιες ανάγκες φροντίδας (ηλικιακές και κοινωνικοοικονομικές).

Παράλληλα, οι Δήμοι, σε συνεργασία και με τον ιδιωτικό τομέα, μπορούν να διαμορφώσουν ένα πλαίσιο με ενιαία πρότυπα ποιότητας φροντίδας και να ξεκινήσουν πιλοτικά προγράμματα που ανταποκρίνονται σε άμεσες και ιδιαίτερες ανάγκες φροντίδας των ηλικιωμένων δημοτών. Επίσης, σε κάθε Δήμο απουσιάζει η Φωνή του Ηλικιωμένου. Υπάρχει μεγάλος πληθυσμός ηλικιωμένων με κοινές ανάγκες φροντίδας. Δεν «ακούγονται» όμως οι ανάγκες τους, ούτε και οι προτάσεις των ηλικιωμένων και των άτυπων φροντιστών τους.

2. Το Επάγγελμα του Φροντιστή
(Εκπαίδευση, πιστοποίηση και επαγγελματικά πρότυπα)

Ο ηλικιωμένος έχει ιδιαίτερα χαρακτηριστικά ευαλωτότητας και παρουσιάζει συνεχείς αλλαγές στις ανάγκες της φροντίδας του. Χρειάζεται εξειδικευμένη φροντίδα σε συνεργασία με επαγγελματίες υγείας, με έμφαση στον ρόλο του γηριάτρου, καθώς και με συγγενείς και όλους όσοι συμμετέχουν στην υποστήριξή του, ώστε να έχει μια αξιοπρεπή καθημερινότητα.

Προτάθηκε από τους συμμετέχοντες η καθιέρωση ελάχιστων προτύπων εκπαίδευσης, συνεχιζόμενης επιμόρφωσης και πιστοποίησης των φροντιστών. Επίσης, αναγκαίο είναι να δημιουργηθεί ένα μητρώο φροντιστών για την ασφάλεια των ηλικιωμένων.

3. Χρηματοδότηση της Φροντίδας Ηλικιωμένων
(Δημόσιοι πόροι, οικογενειακή φροντίδα και ασφαλιστικά εργαλεία)

Η φροντίδα ηλικιωμένων σήμερα είναι εξαιρετικά δαπανηρή. Ποιος θα αναλάβει την ευθύνη της χρηματοδότησης της φροντίδας ηλικιωμένων; Θα συσταθεί ειδικό ταμείο γήρατος – μακροβιότητας; Θα ρυθμίσει το κράτος τις αμοιβές ανειδίκευτων φροντιστών που ανεβαίνουν ανεξέλεγκτα εις βάρος των οικογενειακών νοικοκυριών; Οι μετανάστες που σήμερα εργάζονται άτυπα ως εσωτερικοί φροντιστές στα σπίτια των ηλικιωμένων θα αξιοποιηθούν με ειδικό και διάφανο καθεστώς εργασίας;

Μία πρόταση χρηματοδότησης που κατατέθηκε ήταν η ενίσχυση της οικογενειακής φροντίδας, μέσα από χρηματοδοτικά κίνητρα και προγράμματα εκπαίδευσης φροντιστών οικογενειακού κύκλου. Τέθηκε επίσης το θέμα της διαμονής των ηλικιωμένων και της ασφάλειας στο εσωτερικό του σπιτιού τους. Ειπώθηκε ότι λόγοι αποφυγής του γηροκομείου είναι συχνά και χρηματοοικονομικοί.

Προτάθηκε επίσης να διερευνηθεί το ενδεχόμενο τριμερούς χρηματοδότησης, όταν τα εισοδήματα το επιτρέπουν (κράτος, ηλικιωμένος, ιδιωτική ασφάλιση), με ετήσια οικονομικά όρια προστασίας των οικογενειών και των ηλικιωμένων. Υπήρξε και πρόταση συμπερίληψης της αμοιβής φροντιστών στις «ζημίες» των ασφαλίστρων.

4. Νομική Προστασία και Κοινωνική Στήριξη
(Δικαιώματα, πρόληψη κακοποίησης και κοινωνική ένταξη)

Απαιτείται νομοθετική κατοχύρωση δικαιωμάτων φροντιστών και ηλικιωμένων, καθώς και συστήματα άμεσης παρέμβασης των κοινωνικών υπηρεσιών για την πρόληψη κακοποίησης ή παραμέλησης, με επαρκή εποπτεία των υπηρεσιών.

Επισημάνθηκε η ανάγκη καταπολέμησης του ηλικιακού ρατσισμού και της απομόνωσης και αναδείχθηκε η ανάγκη για σεβασμό, αξιοπρέπεια και αποφυγή κοινωνικού αποκλεισμού των ηλικιωμένων, καθώς και για την αντιμετώπιση προκαταλήψεων και διακρίσεων.

Τέθηκε επίσης το ερώτημα: πώς θα υποστηριχθούν οι Δήμοι, ώστε μέσα από τη συνεργασία τους με το κλινικό, συγγενικό και φιλικό περιβάλλον του ηλικιωμένου να προλαμβάνουν περιστατικά που απαξιώνουν την ανθρώπινη αξία των ηλικιωμένων;

Σημ. Τα βασικά πεδία πολιτικής και οι δείκτες που προέκυψαν από τη συζήτηση αποτυπώνονται συνοπτικά στον πίνακα που ακολουθεί.

ΠΗΓΗ: Ε.ΚΕ.ΜΑ. – ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΜΑΚΡΟΒΙΟΤΗΤΑΣ – HELLENIC LONGEVITY CENTER Διαδικτυακή ομιλία Μαριλένα Κάβουρα 25/2/2026 «Δες με – Άκουσέ με – Φρόντισέ με» – Το Εθνικό Σύστημα Ποιότητας Φροντίδας Ηλικιωμένων στην Αυστραλία

Παρεμβάσεις

Οι παρεμβάσεις των συμμετεχόντων ανέδειξαν διαφορετικές οπτικές και εμπειρίες γύρω από το ζήτημα της φροντίδας ηλικιωμένων. Στη συζήτηση που ακολούθησε κατατέθηκαν συνοπτικά οι ακόλουθες παρεμβάσεις:

Κα Σουρτζή: Τόνισε την ανάγκη διαμόρφωσης μιας Εθνικής Πολιτικής για τη Μακροχρόνια Φροντίδα, καθώς σήμερα εμπλέκονται διαφορετικές υπηρεσίες χωρίς επαρκή συντονισμό. Επισήμανε ότι άμεσα θα πρέπει τουλάχιστον ένα βασικό μέρος των υπηρεσιών να περάσει στους Δήμους. Αναφέρθηκε επίσης στο πρόγραμμα «Βοήθεια στο Σπίτι», επισημαίνοντας ότι παρουσιάζει αρκετά ζητήματα που χρειάζονται επανεξέταση.
Κα Αρετάκη: Υπογράμμισε τη σημασία οι ηλικιωμένοι να διαθέτουν δικό τους χώρο στην οικογενειακή κατοικία. Στην περίπτωση που ζουν μόνοι τους, θα πρέπει να διασφαλίζεται καθημερινή επαφή με κάποιο άτομο.
Κος Γαρταγιάννης: Τόνισε την ανάγκη παρακολούθησης της εργασίας των φροντιστών, καθώς και την παροχή υποστήριξης και εκπαίδευσης. Επισήμανε επίσης ότι χρειάζεται να μελετηθούν οι τρόποι χρηματοδότησης των υπηρεσιών φροντίδας.
Κος Ιακωβάκης: Αναφέρθηκε στη σημασία της βελτίωσης της ασφάλειας στο σπίτι, ώστε να αποφεύγονται πτώσεις και άλλα ατυχήματα.
Κα Κουτσοπούλου: Υπογράμμισε την ανάγκη ενίσχυσης της κατ’ οίκον φροντίδας, καθώς και τη στήριξη των άτυπων φροντιστών με κατάλληλα μέτρα και βελτιώσεις στο υπάρχον σύστημα.
Κος Δοξιάδης: Εκτίμησε ότι είναι δύσκολο η ιδιωτική ασφάλιση να επενδύσει ουσιαστικά στον συγκεκριμένο τομέα. Πρότεινε να αναζητηθούν εναλλακτικοί τρόποι χρηματοδότησης, ενδεχομένως μέσα από ασφαλιστικά προγράμματα ζημιών.
Κα Ευστρατιάδου: Τόνισε την ανάγκη για καλύτερο νομικό και χρηματοοικονομικό πλαίσιο, καθώς και την παρακολούθηση των αλλαγών στο φορολογικό ή κληρονομικό δίκαιο που μπορεί να επηρεάζουν τα δικαιώματα των φροντιστών.
Κος Βοντετσιάνος: Επισήμανε τη σημασία της διασύνδεσης της κοινωνικής υποστήριξης με τις υπηρεσίες υγείας. Αναφέρθηκε στην εμπειρία του από τον Δήμο Αθηναίων και τη λειτουργία των επτά πολυδύναμων ιατρείων, επισημαίνοντας την ανάγκη για καλύτερη οργάνωση των υπηρεσιών.
Κα Καραμάνου: Εξέφρασε την άποψη ότι είναι δύσκολη η σύγκριση μεταξύ Αυστραλίας και Ελλάδας, ενώ εμφανίστηκε επιφυλακτική ως προς το κατά πόσο το κράτος στη χώρα μας θα μπορούσε να δείξει ουσιαστικό ενδιαφέρον για το θέμα. Αναφέρθηκε επίσης στο φαινόμενο του ηλικιακού ρατσισμού, φέρνοντας ως παράδειγμα την πρακτική ορισμένων ελληνικών τραπεζών να μην χορηγούν πιστωτικές κάρτες σε άτομα άνω των 75 ετών.
Κος Πετρόπουλος: Πρότεινε ως σκέψη τη δημιουργία ξεχωριστού ταμείου για τα γηρατειά.
Κος Τσιόγκας: Τόνισε την ανάγκη άσκησης πολιτικής πίεσης μέσα από ένα κίνημα διεκδίκησης για τα ζητήματα της φροντίδας ηλικιωμένων. Πρότεινε επίσης τη δημιουργία αντίστοιχων θεσμών σε επίπεδο Δήμων, οι οποίοι θα λειτουργούν υπό την εποπτεία του κράτους. Ως παράδειγμα ανέφερε σχετική πρακτική στην Πορτογαλία, όπου χρησιμοποιείται ένα απλό ρολόι παρακολούθησης της καθημερινής κατάστασης και των αναγκών ενός ηλικιωμένου.
Κα Λαζάκη: Προσέγγισε το θέμα με επιφυλάξεις, λόγω προσωπικών αρνητικών εμπειριών τόσο από τον Καναδά όσο και από την Ελλάδα. Εκτίμησε ότι οι αλλαγές στάσεων είναι δύσκολες και πρότεινε ως ρεαλιστική επιλογή την «επένδυση» στην ελληνική οικογένεια ως βασικό πυλώνα φροντίδας.
Κα Κραββαρίτη: Μετέφερε την εμπειρία της ως επίκουρη καθηγήτρια Γηριατρικής, αναφερόμενη στην επιμόρφωση των επαγγελματιών υγείας και στη σχετική προετοιμασία νομοθετικής πρωτοβουλίας. Επισήμανε την έλλειψη ουσιαστικών μηχανισμών ελέγχου στα γηροκομεία και υπογράμμισε ότι θα πρέπει να ενισχυθούν οι δυνατότητες διαβίωσης των ηλικιωμένων στο σπίτι, μέσα από τη δημιουργία φορέα ελέγχου των συνθηκών διαβίωσης και τη σύσταση πιστοποιημένων φροντιστών, με ρυθμιστικό ρόλο του κράτους.

Τελικές Παρατηρήσεις & Προοπτική

Η συζήτηση κατέδειξε ότι η ανάπτυξη ενός αξιόπιστου και συντονισμένου συστήματος φροντίδας ηλικιωμένων αποτελεί πλέον επείγουσα κοινωνική και πολιτική προτεραιότητα για τη χώρα.

Η αξιοποίηση διεθνών καλών πρακτικών, σε συνδυασμό με τη συνεργασία κράτους, τοπικής αυτοδιοίκησης, επιστημονικών φορέων και κοινωνίας των πολιτών, μπορεί να αποτελέσει τη βάση για τη διαμόρφωση ενός σύγχρονου και ανθρώπινου πλαισίου φροντίδας.

Το Ελληνικό Κέντρο Μακροβιότητας θα συνεχίσει να προωθεί τον δημόσιο διάλογο και τη συνεργασία των εμπλεκόμενων φορέων προς αυτή την κατεύθυνση.