Κωνσταντίνος Στρατάκης: Οι άνθρωποι μπορεί να ξεπεράσουν τα 120-130 χρόνια

Διάρκεια ανάγνωσης:

3–4 λεπτά

695 λέξεις

Από τη θεωρία στην πράξη – Τι δηλώνει ο καθηγητής Γενετικής Κωνσταντίνος Στρατάκης

Όταν οι γενετιστές μιλούν σήμερα για διάσπαση του ορίου των 120 ετών, δεν αναφέρονται σε μακρινές υποθέσεις, αλλά σε τεχνολογίες που ήδη δοκιμάζονται στο εργαστήριο. Από τον «επαναπρογραμματισμό» των κυττάρων με τους παράγοντες Yamanaka μέχρι την αφαίρεση των «κυττάρων-ζόμπι» και τη γονιδιακή επεξεργασία CRISPR, η επιστήμη της μακροζωίας περνάει από τις διαπιστώσεις στη δραστική παρέμβαση. Ποιες είναι οι πραγματικά εντυπωσιακές εξελίξεις που αλλάζουν τους κανόνες του παιχνιδιού; Μπορεί τελικά κάποτε οι άνθρωποι να ξεπεράσουν το βιολογικό όριο των 120-130 ετών; Διαβάστε τη συνέντευξη του διακεκριμένου καθηγητή Γενετικής και Ενδοκρινολογίας της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ, Κωνσταντίνου Στρατάκη στο iefimerida.

Υπερβαίνοντας τα βιολογικά όρια

Θεωρητικά, η επιστήμη οδεύει προς ένα μέλλον όπου η γήρανση δεν θα θεωρείται νομοτέλεια. Η αύξηση της διάρκειας ζωής χωρίς ποιότητα, δεν αποτελεί τον πραγματικό στόχο της σύγχρονης βιοϊατρικής. Όπως τονίζει ο καθηγητής, το σημαντικότερο στοίχημα, δεν είναι απλώς η προσθήκη χρόνων στη ζωή, αλλά η εξασφάλιση μιας ουσιαστικά υγιούς και ποιοτικής μακροζωίας, με καλή σωματική και νοητική υγεία. Υπό αυτό το πρίσμα, η συνδυαστική χρήση της γενετικής τεχνολογίας, των γονιδιακών θεραπειών και της βιοτεχνολογίας (όπως η αντικατάσταση ή αναγέννηση ιστών και οργάνων) ενδέχεται να διευρύνει το υγιές ανθρώπινο προσδόκιμο επιβίωσης πέρα από τα 120 με 130 έτη.

Οι 4 πραγματικές επιστημονικές τομές (Beyond the Hype)

Κυτταρικός Επαναπρογραμματισμός (Yamanaka Factors)

Η επιστήμη μπορεί πλέον να εισαγάγει 4 συγκεκριμένες πρωτεΐνες σε γηρασμένα κύτταρα και να «μηδενίσει» το βιολογικό τους ρολόι, επαναφέροντάς τα σε κατάσταση νεανικών βλαστοκυττάρων χωρίς να χάνουν την ταυτότητά τους. Δοκιμές σε ποντίκια έχουν ήδη δείξει αναστροφή της απώλειας όρασης λόγω γήρανσης.

Σενολυτικά Φάρμακα (Καθαρίζοντας τα «Κύτταρα-Ζόμπι»)

Με την ηλικία, ορισμένα κύτταρα σταματούν να διαιρούνται αλλά αρνούνται να πεθάνουν («γηράσκοντα κύτταρα»), εκκρίνοντας τοξικές ουσίες που προκαλούν χρόνια φλεγμονή στους γύρω ιστούς. Τα νέα σενολυτικά φάρμακα στοχεύουν και καταστρέφουν επιλεκτικά μόνο αυτά τα κύτταρα, αναζωογονώντας τους ιστούς.

Επεξεργασία Γονιδιώματος CRISPR & Base Editing

Δεν μιλάμε απλώς για «διάγνωση» προδιάθεσης, αλλά για τη δυνατότητα διόρθωσης μεμονωμένων «γραμμάτων» στο DNA μέσα στο σώμα του ασθενούς, εξαλείφοντας γενετικές μεταλλάξεις που προκαλούν πρόωρη γήρανση ή καρδιαγγειακές ασθένειες.

Τεχνητή Νοημοσύνη στην Ανακάλυψη Μορίων

Αυτό που παλαιότερα έπαιρνε 10 χρόνια στο εργαστήριο, η Τεχνητή Νοημοσύνη (όπως το AlphaFold) το επιτυγχάνει σε εβδομάδες: σχεδιάζει νέες πρωτεΐνες και εντοπίζει μόρια που επιβραδύνουν την κυτταρική φθορά με χειρουργική ακρίβεια.

Η σημασία της Προληπτικής και Εξατομικευμένης Ιατρικής

Βεβαίως, ο καθηγητής δεν παραλείπει να τονίσει την έγκαιρη διάγνωση γενετικών προδιαθέσεων και την προσαρμογή των θεραπειών και του τρόπου ζωής στο μοναδικό γενετικό προφίλ κάθε ατόμου, τα οποία αποτελούν, κατά την άποψή του, το κλειδί για την πρόληψη των εκφυλιστικών ασθενειών της τρίτης ηλικίας.

Η Δική μας Ματιά: Από το Εργαστήριο στην Κοινωνική Πραγματικότητα

Όταν η επιστήμη υπόσχεται να σπάσει το φράγμα των 120 ετών —όπως επεσήμανε ο καθηγητής Κωνσταντίνος Στρατάκης— το ερώτημα για μας δεν είναι μόνο ιατρικό, αλλά βαθιά κοινωνικό. Πώς αλλάζει η έννοια της καριέρας όταν εργαζόμαστε μέχρι τα 70 ή περισσότερο; Τι συμβαίνει με το συνταξιοδοτικό σύστημα, τη διά βίου μάθηση και τις σχέσεις 4 διαφορετικών γενεών κάτω από την ίδια στέγη; Η μακροζωία δεν προσθέτει απλώς χρόνια, αλλά επαναπροσδιορίζει εκ θεμελίων τον τρόπο που ζούμε, σπουδάζουμε και συνταξιοδοτούμαστε.

Οι μεγάλες κοινωνικές ανατροπές της μακροζωίας

Διά Βίου Εκπαίδευση: Οι γνώσεις που αποκτά κάποιος στα 20 του δεν μπορούν να τον καλύψουν για 80 χρόνια. Πανεπιστήμια και φορείς εκπαίδευσης θα πρέπει να σχεδιάζουν προγράμματα που απευθύνονται σε σπουδαστές 50, 60 ή 70 ετών.

Το τέλος της «τριφασικής» ζωής: Το παραδοσιακό μοντέλο «Εκπαίδευση ➔ Εργασία ➔ Σύνταξη» καταρρέει. Σε μια ζωή 120 ή 130 ετών, οι άνθρωποι θα αλλάζουν 2-3 διαφορετικές καριέρες, κάνοντας διαλείμματα για επανεκπαίδευση (reskilling) σε ηλικίες που παλαιότερα θεωρούνταν «ηλικίες αποχώρησης».

Επαναπροσδιορισμός της Σύνταξης & της Εργασίας: Η σύνταξη στα 65 καθίσταται οικονομικά και κοινωνικά μη βιώσιμη αν το προσδόκιμο φτάσει τα 120. Η αγορά εργασίας οφείλει να προσαρμοστεί σε ευέλικτες μορφές απασχόλησης για τους μεγαλύτερους σε ηλικία, αξιοποιώντας την εμπειρία τους αντί να τους περιθωριοποιεί.

Νέα οικογενειακή δυναμική: Για πρώτη φορά στην ιστορία, θα συνυπάρχουν ενεργά 4 ή και 5 γενιές στην ίδια οικογένεια. Αυτό αλλάζει τις μεταβιβάσεις πλούτου, τη φροντίδα των εξαρτώμενων μελών και τους ρόλους μέσα στο σπίτι.