Η επένδυση στην πρόληψη, κλειδί για τη βιώσιμη μακροζωία

Healthy Ageing and Prevention Index

Η επένδυση στην υγεία των πολιτών είναι ζωτικής σημασίας για την ευημερία όλων, διασφαλίζοντας ότι η κοινωνία μπορεί να επωφεληθεί ουσιαστικά από το «μέρισμα μακροζωίας» (longevity dividend) που προσφέρει ένας γηράσκων πληθυσμός. Παρά τα προφανή οφέλη, οι δράσεις και οι επενδύσεις στην υγιή γήρανση και την προληπτική φροντίδα υγείας εξακολουθούν να καθυστερούν παγκοσμίως.

Στο πλαίσιο αυτό, ο δείκτης Healthy Ageing and Prevention Index του International Longevity Centre (ILC) έρχεται να καλύψει αυτό το κενό, αξιολογώντας και συγκρίνοντας 153 χώρες με βάση έξι θεμελιώδεις δείκτες: το προσδόκιμο επιβίωσης, το προσδόκιμο υγιούς ζωής, τη διάρκεια του εργασιακού βίου, το εισόδημα, την περιβαλλοντική απόδοση και την ευτυχία.

Μια ολιστική ματιά στη βιώσιμη μακροζωία

Ο δείκτης προσφέρει μια μοναδική, σφαιρική οπτική για την υγεία του πληθυσμού, εξετάζοντάς την όχι μόνο μέσα από αμιγώς ιατρικά δεδομένα, αλλά και μέσα από ένα οικονομικό και περιβαλλοντικό πρίσμα. Βασίζεται στο γεγονός ότι η υγιής γήρανση δεν αφορά μόνο τον αριθμό των επιπλέον ετών που ζουν οι άνθρωποι, αλλά:

• Τον αριθμό των ετών που διανύονται με καλή υγεία (health span).
• Τις ευκαιρίες για εργασία και εξασφάλιση επαρκούς εισοδήματος.
• Τη δυνατότητα διαβίωσης σε ένα περιβάλλον που προάγει την αξιοπρέπεια.
• Τις ευκαιρίες για μια γεμάτη και δημιουργική ζωή, σύμφωνα με τις αρχές της Δεκαετίας Υγιούς Γήρανσης του ΟΗΕ.

Συνδυάζοντας δείκτες υγείας, πλούτου και κοινωνικής ευημερίας (βασισμένος σε υφιστάμενα εργαλεία όπως το Yale Environmental Performance Index και το World Happiness Report), ο δείκτης αξιολογεί όχι μόνο μεμονωμένες χώρες αλλά και 12 πολιτικούς και οικονομικούς συνασπισμούς (όπως οι G20, η ΕΕ και ο ΟΟΣΑ). Με αυτόν τον τρόπο, λειτουργεί ως οδικός χάρτης για τους υπουργούς και τους χαράκτες πολιτικής ώστε να θέσουν εθνικές προτεραιότητες.

Βασικά παγκόσμια ευρήματα και τάσεις

Με τη δημοσίευση των δεδομένων του 2ου Κύματος (Wave 2: 2022), είναι πλέον εφικτή η παρακολούθηση της προόδου ανά χώρα και παγκοσμίως:

• Αλλαγές στην κορυφή: Το 2022, η Ισλανδία ανήλθε στην 1η θέση, αντικαθιστώντας την Ελβετία.
• Η μεγαλύτερη άνοδος: Η Μποτσουάνα σημείωσε τη μεγαλύτερη πρόοδο, σκαρφαλώνοντας 24 θέσεις (από τη 109η θέση το 2019 στην 85η το 2022).
• Μεταβλητότητα κατάταξης: Στις πρώτες 20 χώρες της κατάταξης, η μέση μετακίνηση μεταξύ 2019 και 2022 ήταν 2,1 θέσεις, ενώ στις 20 τελευταίες χώρες η μέση μετακίνηση ανήλθε στις 4,9 θέσεις (παγκόσμιος μέσος όρος: 4,6 θέσεις).

Τα αποτελέσματα επιβεβαιώνουν ότι οι χώρες που δαπανούν περισσότερα στην προληπτική υγεία, τους εμβολιασμούς και τη διευκόλυνση της πρόσβασης στις υπηρεσίες υγείας, επιτυγχάνουν σταθερά καλύτερες επιδόσεις στον δείκτη.

Η θέση της Ελλάδας στον Δείκτη: Ανάλυση Δεδομένων (2019 – 2022)

Σύμφωνα με τα εξειδικευμένα στοιχεία του δείκτη, η Ελλάδα υποχώρησε κατά 8 θέσεις στην παγκόσμια κατάταξη μεταξύ 2019 και 2022, καταλαμβάνοντας τη 45η θέση ανάμεσα σε 153 χώρες (από την 37η θέση το 2019), τοποθετούμενη το 2022 αμέσως μετά το Μεξικό και πριν από το Κατάρ.

Σύγκριση Μεγεθών & Κατάταξης (2019 vs 2022):

Δείκτης	Τιμή 2019	Κατάταξη 2019	Τιμή 2022	Κατάταξη 2022
Συνολική Παγκόσμια Κατάταξη	—	37η	—	45η
Προσδόκιμο Επιβίωσης (Life Span)	81,25 έτη	28η	80,60 έτη	29η
Προσδόκιμο Υγιούς Ζωής (Health Span)	70,90 έτη	21η	70,28 έτη	28η
Διάρκεια Εργασιακού Βίου (Work Span)	25,48 έτη	130η	25,90 έτη	129η
Εισόδημα (ΑΕΠ/κεφαλή σε PPP $000s)	$19,02k	36η	$20,29k	35η
Περιβαλλοντική Απόδοση (0-100)	69,10	25η	56,20	28η
Δείκτης Ευτυχίας (0-10)	5,95	57η	5,80	73η

Κύρια Συμπεράσματα για την Ελλάδα:

• Υγεία & Προσδόκιμο: Η χώρα διατηρεί ισχυρή θέση στο προσδόκιμο επιβίωσης (~80,6 έτη) και υγιούς ζωής (~70,3 έτη), αν και σημειώθηκε μικρή κάμψη και στις δύο παραμέτρους το 2022, οδηγώντας σε υποχώρηση 7 θέσεων στο προσδόκιμο υγιούς ζωής.
• Αγορά Εργασίας: Η διάρκεια του εργασιακού βίου (25,9 έτη) παραμένει το πιο αδύναμο σημείο της χώρας, κατατάσσοντάς την πολύ χαμηλά διεθνώς (129η θέση).
• Οικονομία & Περιβάλλον: Παρά τη μικρή άνοδο στο κατά κεφαλήν εισόδημα, παρατηρείται σημαντική υποχώρηση στον δείκτη περιβαλλοντικής απόδοσης (από το 69,1 στο 56,2).
• Δείκτης Ευτυχίας: Σημειώθηκε αισθητή πτώση στην υποκειμενική ευημερία/ευτυχία των πολιτών, με την Ελλάδα να υποχωρεί από την 57η στην 73η θέση παγκοσμίως.

Από τη θεωρία στην πολιτική δράση: Το αποτύπωμα του προγράμματος (2019-2023)

Το ILC έχει καταφέρει να βρεθεί στην πρώτη γραμμή του παγκόσμιου διαλόγου για την πρόληψη, επηρεάζοντας καθοριστικά τη διεθνή πολιτική:

1. Δέσμευση των G20: Συμβολή στη δέσμευση των Υπουργών Υγείας των G20 στην Ιαπωνία (2019) και σύνταξη κειμένου πολιτικής για τους G20 στην Ιταλία με επίκεντρο την πρόληψη και τη διαχείριση της πανδημίας COVID-19.
2. Παγκόσμιοι Οργανισμοί: Τροφοδότηση της κοινής πρωτοβουλίας WHO/UN Decade of Healthy Ageing (2020-2030) και του WHO Immunisation Agenda 2030, εισάγοντας κεφάλαιο για τον εμβολιασμό ενηλίκων.
3. Κλινικές κατευθυντήριες γραμμές: Υιοθέτηση συστάσεων πολιτικής από το NICE (2022), όπως η οδηγία η περιφέρεια μέσης ενός ενηλίκου να είναι λιγότερη από το μισό του ύψους του για τη μείωση των κινδύνων υγείας.
4. Εστίαση στη Ψυχική Υγεία: Μέσα από το εξειδικευμένο project Mental Health Matters, τα ευρήματα του Index αξιοποιούνται για τη διαμόρφωση παγκόσμιας ατζέντας γύρω από την αντιμετώπιση των οξέων προβλημάτων ψυχικής υγείας.

Συμπεράσματα

Ο δείκτης Healthy Ageing and Prevention Index αποδεικνύει στην πράξη αυτό που γνωρίζουμε θεωρητικά: η πρόληψη είναι προτιμότερη και αποτελεσματικότερη από τη θεραπεία.

Για χώρες όπως η Ελλάδα, τα ευρήματα υπογραμμίζουν την ανάγκη για στοχευμένες μεταρρυθμίσεις: ενώ το προσδόκιμο υγείας παραμένει σε υψηλά επίπεδα, η ενίσχυση της ενεργού συμμετοχής στην αγορά εργασίας, η βελτίωση των περιβαλλοντικών δεικτών και η ουσιαστική επένδυση στην προληπτική φροντίδα αποτελούν επιτακτική ανάγκη.

Καθώς ο παγκόσμιος πληθυσμός γηράσκει, η μακροζωία οφείλει να συνοδεύεται από ποιότητα ζωής, παραγωγικότητα και κοινωνική ευημερία, μετατρέποντας τις διακηρύξεις σε άμεση πολιτική δράση. Τα δεδομένα του δείκτη προσφέρουν στα κράτη τα απαραίτητα εργαλεία και τη γνώση για το «τι λειτουργεί». Αυτό που απαιτείται πλέον είναι η πολιτική βούληση για μετάβαση από τις διακηρύξεις στην άμεση, ουσιαστική δράση και στις στοχευμένες επενδύσεις στην προληπτική φροντίδα υγείας.

---

Πηγή: ILC