Το Ελληνικό Κέντρο Μακροβιότητας στο ΕΡΤ NEWS Radio 105.8

Οι νέες ιατρικές και κοινωνικές πραγματικότητες της μακροβιότητας

Η αύξηση του προσδόκιμου ζωής αποτελεί, χωρίς αμφιβολία, μία από τις μεγαλύτερες κατακτήσεις της σύγχρονης επιστήμης και της κοινωνικής προόδου. Για πρώτη φορά στην ιστορία της ανθρωπότητας, η προοπτική ενός μέσου όρου ζωής που αγγίζει ή και ξεπερνά τα 100 έτη έχει πάψει να αποτελεί σενάριο επιστημονικής φαντασίας. Μετατρέπεται σε μια ορατή, χειροπιαστή και ρεαλιστική πραγματικότητα για τις επόμενες δεκαετίες.

Το κρίσιμο αυτό ζήτημα, που επανακαθορίζει τη σχέση μας με τον χρόνο και τη γήρανση, βρέθηκε στο επίκεντρο του 59ου επεισοδίου του podcast «Διεθνής Ματιά» στο ΕΡΤ NEWS Radio 105.8. Ο δημοσιογράφος Πολυδεύκης Παπαδόπουλος φιλοξένησε δύο εξέχουσες προσωπικότητες του χώρου: τον Γιώργο Χρούσο (Ομότιμο Καθηγητή Ιατρικής, Ακαδημαϊκό και Πρόεδρο του Ελληνικού Ινστιτούτου Υγιούς Μακροβιότητας) και τον Μάνο Καστρινάκη (Πρόεδρο του Ελληνικού Κέντρου Μακροβιότητας και πρώην ανώτερο στέλεχος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής).

Μέσα από τη συζήτηση αναδείχθηκε μια θεμελιώδης αλήθεια: η επέκταση της ζωής δεν είναι απλώς ένα βιολογικό στοίχημα, αλλά μια βαθιά πολιτική, κοινωνική και οικονομική πρόκληση που απαιτεί άμεση αναθεώρηση των δομών του σύγχρονου κόσμου.

Η βιολογική διάσταση: Από την απλή επιβίωση στην «Υγιή Μακροβιότητα»

Όπως υπογράμμισε ο Καθηγητής κ. Γιώργος Χρούσος, οι αλματώδεις πρόοδοι της βιοϊατρικής τεχνολογίας, οι νέες μέθοδοι πρόληψης, η βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης και η καλύτερη διατροφή έχουν αλλάξει ριζικά τα δεδομένα. Ωστόσο, ο στόχος της επιστήμης σήμερα δεν είναι απλώς η προσθήκη ετών στη ζωή, αλλά η προσθήκη ποιοτικής ζωής στα έτη.

Η έννοια της «υγιούς μακροβιότητας» συνεπάγεται τη διατήρηση της σωματικής, πνευματικής και γνωστικής λειτουργίας του ατόμου σε υψηλά επίπεδα για όσο το δυνατόν μεγαλύτερο διάστημα. Η πρόκληση για την ιατρική κοινότητα μετατοπίζεται πλέον από τη θεραπεία των ασθενειών της τρίτης ηλικίας στην πρόληψη και τη διαχείριση των κυτταρικών και βιολογικών μηχανισμών της γήρανσης, ώστε ο άνθρωπος να παραμένει αυτόνομος και ακμαίος μέχρι τα βαθιά του γεράματα.

Η κοινωνική και οικονομική πρόκληση: Ένα κράτος σχεδιασμένο για άλλη εποχή

Από την πλευρά του, ο κ. Μάνος Καστρινάκης έθεσε στο τραπέζι τη σκληρή θεσμική και οικονομική πραγματικότητα. Τα σημερινά συστήματα υγείας, οι ασφαλιστικοί φορείς και το κοινωνικό κράτος —έτσι όπως δομήθηκαν κυρίως μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο— σχεδιάστηκαν με βάση εντελώς διαφορετικά δημογραφικά δεδομένα. Τότε, το προσδόκιμο ζωής ήταν σημαντικά χαμηλότερο και η αναλογία εργαζομένων προς συνταξιούχους ευνοϊκή.

Τι συμβαίνει, όμως, όταν οι άνθρωποι ζουν συστηματικά και μαζικά μέχρι τα 90 ή τα 100 χρόνια;

• Πίεση στα Συστήματα Υγείας: Ακόμη και με την πρόοδο της υγιούς μακροβιότητας, η μακροχρόνια φροντίδα και οι ανάγκες των ηλικιωμένων απαιτούν τεράστιους πόρους και νέες υποδομές.
• Ασφαλιστικό και Συνταξιοδοτικό: Η παράταση του εργασιακού βίου και η ανάγκη για ευέλικτες μορφές απασχόλησης στις μεγαλύτερες ηλικίες αποτελούν μονόδρομο, προκειμένου να αποφευχθεί η κατάρρευση των ασφαλιστικών ταμείων.
• Κοινωνική Ενσωμάτωση: Η κοινωνία οφείλει να σταματήσει να αντιμετωπίζει τους ανθρώπους άνω των 65-70 ετών ως «απόμαχους της ζωής». Αντιθέτως, πρέπει να δημιουργηθούν δομές που θα αξιοποιούν την εμπειρία, τη σοφία και τη δυναμική τους.

Συμπέρασμα: Είμαστε έτοιμοι;

Το podcast του Πολυδεύκη Παπαδόπουλου λειτούργησε ως ένα ηχηρό καμπανάκι αφύπνισης. Η μετάβαση σε μια κοινωνία αιωνόβιων δεν είναι μια μακρινή πιθανότητα, αλλά μια πραγματικότητα που εξελίσσεται ήδη.

Η Ελλάδα, μια χώρα που ήδη αντιμετωπίζει έντονο δημογραφικό πρόβλημα και γήρανση του πληθυσμού, οφείλει να κοιτάξει τις διεθνείς τάσεις και να δράσει προληπτικά. Όπως φάνηκε από τις τοποθετήσεις των κ.κ. Χρούσου και Καστρινάκη, η απάντηση στο ερώτημα «πόσο έτοιμοι είμαστε» εξαρτάται από το πόσο γρήγορα θα καταλάβουμε ότι η μακροβιότητα δεν είναι ένα πρόβλημα που πρέπει να λύσουμε, αλλά μια νέα, συναρπαστική πραγματικότητα που πρέπει να οργανώσουμε σωστά.

Ευχαριστίες

Ευχαριστούμε θερμά τον δημοσιογράφο Πολυδεύκη Παπαδόπουλο και την παραγωγή της εκπομπής «Διεθνής Ματιά» στο ΕΡΤ NEWS Radio 105.8 για το εξαιρετικό έναυσμα και το υλικό που παρείχαν μέσα από το podcast τους, φωτίζοντας ένα τόσο κρίσιμο ζήτημα για το μέλλον της κοινωνίας μας.